Архив рубрики: аннотации к статьям

Somov A. For what to develop timbre-dynamic hearing?

Somov A. For what to develop timbre-dynamic hearing? // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 46-49.

МРНТИ 18.41.07

A. Somov

Kazakh National Conservatory named after Kurmangazy (Almaty, Kazakhstan)

 FOR WHAT TO DEVELOP TIMBRE-DYNAMIC HEARING? 

Abstract
The article is devoted to one of the actual problems of the solfeggio teaching methodology – the development of timbre-dynamic hearing in musicians. This direction in the educational process is necessary so that the student can freely differentiate the timbre, use the acquired knowledge in practical musical activity. As known, the timbre is directly connected with the search for individualized fine decisions in the field of sounding, creating an exquisite color, which act as one of the most important and powerful expressive means. It is the timbre-dynamic rumor that manages the creation of various arrangements, manages the creative efforts of musicians in the ensemble performance, the performance of claviers, orchestral scores, encourages modern composers to modernize the sound, amplifying the expression, exacerbating the perception of listeners.
The problems of timbre-dynamic hearing development have been little studied. Therefore, the article suggests some specific techniques that can enrich the pedagogical arsenal of a young teacher and researcher, help musicians and amateurs in the development and self-development of this most important quality of understanding music and progressing in ability of sense the music. All this will contribute to the activation of creative perception of music, the processes of its creation, reproduction, musicological analysis.

Keywords: solfeggio, teaching methods, timbre, timbre-dynamic hearing, timbre hearing, development of aural skills.

Түйін
Мақала өзекті мәселелердің бірі музыканттардың тембрлі-динамикалық естуін дамытуда сольфеджионы оқыту әдісіне арналған. Білім беруде бұл бағыт студенттерге тембрді еркін түрде саралау, алған білімдерін практикалық музыкалық түрде пайдалана алатынын көрсетеді. Белегілі болғандай-ақ, тембр талғамды колоритті тудырып, дыбыс шығаруда дара дұрыс шешім іздеу арқылы, осылайша ең маңызды және күшті құралдардың бірі ретінде әрекет етеді. Атап айтқанда тембрлі-динамикалық есту аранжировка түрлерін тудыру процесін, ансамбльдік ойнау кезінде музыканттарға шығармашылық күш, клавирлер ойнауда, оркестр партитурасын, дыбыс өрнектерін күшейту, тыңдаушының қабылдауын шиеленістіре отырып басқарады.
Тембрлі-динамикалық есту мәселелері аз зерттелген. Сондықтан мақалада бірнеше нақты педагог пен зерттеушіге педагогикалық арсеналын байытатын әдістер ұсынылады. Мұның барлығы музыканың шағармашылық қабылдауын, оны жасау, музыкалық талдау процестерін белсендендіруге мүмкіндік береді.

Тірек сөздер: сольфеджио, оқыту әдістері, тембр, тембрлі-динамикалық есту, тембральді есту, музыкалық естуді дамыту.

Аннотация
Статья посвящена одной из актуальных проблем методики преподавания сольфеджио – развитию тембро-динамического слуха у музыкантов. Данное направление в учебном процессе необходимо для того, чтобы студент мог свободно дифференцировать тембры, использовать полученные знания в практической музыкальной деятельности. Как известно, тембр напрямую связан с поиском индивидуализированных тонких решений в области звучания, создании изысканного колорита, тем самым выступая в роли одного из важнейших и сильнодействующих выразительных средств. Именно тембро-динамический слух руководит процессом создания различного рода аранжировок, управляет творческими усилиями музыкантов при ансамблевой игре, исполнении клавиров, оркестровых партитур, побуждает современных композиторов модернизировать звучание, усиливая экспрессию, обостряя восприятие слушателей.
Проблемы развития тембро-динамического слуха мало исследованы. Поэтому в данной статье предлагаются некоторые конкретные приемы, способные обогатить педагогический арсенал молодого педагога и исследователя, помочь музыкантам и любителям в развитии и саморазвитии этого важнейшего вида многофункционального музыкального слуха. Все это будет способствовать активизации творческого восприятия музыки, процессов ее создания, воспроизведения, музыковедческого анализа.

Ключевые слова: сольфеджио, методика преподавания, тембр, тембро-динамический слух, тембральный слух, развитие музыкального слуха.

Ван М. Проблемы трактовки китайского скрипичного концерта «Влюбленные бабочки» Хе Чжанхао и Чен Ганга. Исполнительские рекомендации

Ван М. Проблемы трактовки китайского скрипичного концерта «Влюбленные бабочки» Хе Чжанхао и Чен Ганга. Исполнительские рекомендации // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 37-45.

МРНТИ 18.41.91

М. Ван

Казахская национальная консерватория им. Курмангазы (Алматы, Казахстан)

ПРОБЛЕМЫ ТРАКТОВКИ КИТАЙСКОГО СКРИПИЧНОГО КОНЦЕРТА «ВЛЮБЛЕННЫЕ БАБОЧКИ» ХЕ ЧЖАНХАО И ЧЕН ГАНГА. ИСПОЛНИТЕЛЬСКИЕ РЕКОМЕНДАЦИИ

Аннотация
В статье рассматриваются общие исторические сведения и даны исполнительские рекомендации по исполнению одного из важнейших сочинений китайской классической музыки, выдержанных в западной традиции­ – концерта для скрипки с оркестром «Лянчжу, или Баллада о влюбленных бабочках» композиторов Хе Чжанхао и Чен Ганга. Особенность концерта отмечена автором как сочетание жанров традиционного старинного китайского театра и европейского скрипичного концерта, также помимо музыкальной части произведение имеет литературную составляющую на основе сюжета древней китайской легенды о двоих возлюбленных. Произведение являет собой трудность по форме изложения, представляющей небольшую сюиту для солирующего инструмента с оркестром. Статья обусловлена необходимостью появления пояснительного материала для солиста-исполнителя с целью разъяснения одной из составных китайских музыкальных традиций. Автор приводит пояснения и примеры некоторых традиционных элементов в партии скрипки соло, специфические приемы которых вызывают ряд технических сложностей и вопросов, поскольку не являются приемлемыми в классической скрипичной школе и использованы композиторами с целью стилизации скрипичной исполнительской техники под аутентичное звучание китайского народного инструмента эрху.

Ключевые слова: скрипичный концерт, музыка Китая, исполнительская интерпретация.

Түйін
Концерттік ерекшелігінің автор дәстүрлі ежелгі  Қытай театрының жанрлары мен Еуропалық скрипкалықконцертінің үйлесімі ретінде атап өтті. Сондай-ақ, музыкалық бөліктен басқа, екі ғашық туралы ежелгі Қытай ақызының сюжеті негізінде әдеби жағы да баяндалады. Музыкалық шығарма оркестр мен жеке аспапқа  арналған кішігірім сюита формасында жазылғандықтан, орындаушыларға кейбір қиыншылықтар туғызады. Шығарманың әдеби көзімен тығызыз байланысы бар. Сондай-ақ,скрипка аспабында қалданылмайтын, тек халық аспаптарына ғана тән ерекше техникалық әдістер кездеседі.Мақала жеке орындаушыға қытайдың музыкалық дәстүрлерінің біріе көрсету үшін және түсіндірме материалмен найдалану қажеттілігімен байланысты. Автор соло скрипка партиясында дәстүрлі элементтерді қолдану барысында қандай техникалық қиындықтар туатынына бірқатар түсініктеме мен мысалдар туралы баяндайды

Тірек сөздер: скрипкалық концерті, Қытай музыкасы, орындаушылық интерпретация.

Abstract
The peculiarity of the concert was noted by the author as a combination of the genres of the traditional ancient Chinese theater and the European violin concerto. Also, in addition to the musical part, the work has a literary component on the basis of the plot of the ancient Chinese legend about two beloved. The work is a difficult in the form of presentation, representing a small suite for the solo instrument with the orchestra. There is a close connection with the literary source. Also has special techniques that are used when playing traditional instruments and do not occur in violin. The article is conditioned by the necessity of the appearance of an explanatory material for the performing soloist in order to explain one of the complex Chinese musical traditions. The author gives explanations and examples of some traditional elements in the violin solo parts, the specific techniques of which cause a number of technical difficulties and questions.

Keywords: violin concert, music of China, performance interpretation.

Иванова М. В. Сергей Костевич: контур творческого облика

Иванова М. В. Сергей Костевич: контур творческого облика // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 32-36.

МРНТИ 18.41.51

М. В. Иванова

Казахская национальная консерватория им. Курмангазы (Алматы, Казахстан)

 СЕРГЕЙ КОСТЕВИЧ: КОНТУР ТВОРЧЕСКОГО ОБЛИКА

 Аннотация
В декабре 2016 года исполнилось 65 лет со дня рождения рано ушедшего из жизни замечательного пианиста и педагога, доцента Казахской национальной консерватории им. Курмангазы Сергея Владимировича Костевича. Долгие годы С. В. Костевич преподавал на кафедре концертмейстерского мастерства Алма-Атинской консерватории, несколько лет возглавляя ее. Учителями С. В. Костевича были выдающиеся музыканты – В. Каретников, Е. Коган, Г. Кононенко, К. Господарь. На протяжении долгих лет С. В. Костевич сотрудничал со многими музыкантами – композиторами и исполнителями – корифеями казахстанского музыкального искусства, выступал соло, с оркестром, в ансамблях, сотрудничал с Союзом композиторов Казахстана, подарив «путевку в жизнь» большинству значимых произведений современных казахских композиторов. В статье дано краткое описание жизненного и творческого пути С. В.Костевича, пути формирования его незаурядной музыкальной натуры, а также рассматриваются особенности его творческого и педагогического методов, основывающихся на скрупулезно-уважительном отношение к авторскому тексту, тщательной работой над фразировкой, балансом звучности, определенностью «туше», мельчайшими узорами звуковой ткани произведения, осмысливании авторских ремарок и обозначений, умении выстраивать форму, особенности стиля.

Ключевые слова: Сергей Владимирович Костевич, казахстанский пианист, фортепианная школа Казахстана.

Түйін
Бұл өмірден ерте қайтқан Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының доценті, керемет пианист және педагог Сергей Владимирович Костевич 2016 жылдың желтоқсанында 65 жыл толды. Көптеген жылдар бойы С. В. Костевич Алматы консерваториясының концертмейстерлік шеберлік кафедрасында сабақ берген және бірнеше жыл басқарған. Оның ұстаздары атақты В. Каретников, Е. Коган, Г. Кононенко, К. Господарь болған. Жылдар бойы С. В. Костевич көптеген музыканттармен, композиторлармен, орындаушылармен, музыкалық өнердің қаймақтарымен тығыз ынтымақтастықта болған. Оркестр мен ансамбльдерде жеке орындаушы, Қазақстанның композиторлар одағымен тығыз қарым-қатынаста болып және заманауи қазақ композиторларының маңызды шығармаларына өмір сүру үмітін сыйлаған. Мақалада С. В.Костевичтің өмірі мен шығармашылығы қысқаша көрсетілген: оның музыка табиғатының көрнекілігінің қалыптасу жолдары, және де шығармашылық, педагогикалық әдістер ерекшеліктері, автордың мәтініне мұқият та сыйластық көзқарасқа негізделген, фразировка, дыбыс тепе-теңдігі, шығарманың нәзік бояулары автордың ескертулері мен мағынасын түсінуі, ерекше стильмен форма құрастыру мүмкіндігі қарастырылады.

 Тірек сөздер: Сергей Владимирович Костевич, Қазақстанның пианисті, Қазақстанның фортепиано мектебі.

Abstract
In December 2016 65 years have passed since the birth of a wonderful pianist and pedagogue, docent of Kurmangazy Kazakh National Conservatory Sergei Vladimirovich Kostevich. For many years S. Kostevich taught at the department of concertmeister mastery at the Alma-Ata Conservatoire, leading it for several years. The teachers of S. Kostevich were outstanding musicians – V. Karetnikov, E. Kogan, G. Kononenko, K. Gospodar. Over the years S. Kostevich collaborated with many musicians – composers and performers – leading figures of Kazakhstani musical art, performed solo, with an orchestra, in ensembles, collaborated with the Union of Composers of Kazakhstan, presenting premiers to the most significant works of contemporary Kazakh composers. The article gives a brief description of the life and creative carrier of S. Kostevich, the ways of forming his outstanding musical nature and also considers the features of his creative and pedagogical methods based on a scrupulously respectful attitude to the author’s text, careful work on phrasing, the balance of sonority, certainty of “touchet”, the smallest patterns of the sound texture of the artwork, the comprehension of author’s remarks and notations, the ability to build a form, style features.

Keywords: Sergey Kostevich, Kazakhstan pianist, piano school of Kazakhstan.

Наурзбаева А. Б. Дискурсанализ жырау в аспекте коммуникативной стратификации казахского традиционного общества:методологическое обоснование

Наурзбаева А. Б. Дискурсанализ жырау в аспекте коммуникативной стратификации казахского традиционного общества:методологическое обоснование // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 20-31.

МРНТИ 13.07.27

 А. Б. Наурзбаева

Казахская национальная консерватория им. Курмангазы (Алматы, Казахстан)

 ДИСКУРСАНАЛИЗ ЖЫРАУ В АСПЕКТЕ КОММУНИКАТИВНОЙ СТРАТИФИКАЦИИ КАЗАХСКОГО ТРАДИЦИОННОГО ОБЩЕСТВА: МЕТОДОЛОГИЧЕСКОЕ ОБОСНОВАНИЕ

 Аннотация
Феномен жырау как объект изучения вызывает интерес исследователей из различных научных сфер. Динамика научной парадигмы влечет за собой изменения и трансформацию своей методологической составляющей, открывающей все новые аспекты предмета осмысления. Этот процесс работает на актуализацию вопросов и проблем, непосредственно вытекающих из мировоззренческих установок своего времени и общественного интереса. Статья актуализирует вопросы исследования феномена жырау в аспекте эпистемологических координат современной науки, в частности, коррелятивности междисциплинарного подхода. Дается обоснование продуктивности использования дискурсанализа в изучении творчества жырау и перспективы выявления перформативного характера его дискурса. Особенность стратификационной картины казахского традиционного общества в большей мере имеет основание строиться на коммуникативной составляющей социальности, чем на «общепринятой» социально-экономической регламентации. Иначе говоря, «классический», так называемый, классовый подход к построению социальной схемы казахского традиционного общества будет иметь большую величину погрешностей с точки зрения его верифицируемости с инвариантной моделью этой теории. В статье раскрывается особенность коммуникативной стратификации традиционного общества и места жырау в целостной системе взаимодействия дискурсов.

Ключевые словажырау, дискурс, дискурсанализ, перформативный дискурс, коммуникация, «коммуникативный идеал», индивидуальное, стратификация, стратосфера, таксономия.

Түйін
Зерттеу объектісі ретінде жырау құбылысы түрлі ғылыми салалардағы зерттеушілерге қызығушылық тудырады. Ғылыми парадигманың динамикасы түсіну объектісінің барлық жаңа аспектілерін ашатын әдіснамалық компоненттің өзгеруіне және түрленуіне әкеледі. Бұл процесс сол уақыттағы қоғамдық мүдделер, дүниетанымдық көзқарастарға тікелей байланысты сұрақтар мен проблемаларды өзекті түрде шешеді. Мақалада жырау феноменінің зерттеу сұрақтары заманауи ғылымның эпистемологиялық координаты тұрғысынан, атап айтқанда пәнаралық тәсілдің корреляциясын өзектейді. Жыраудың шығармашылығын зерделеудегі дискурс талдауын пайдаланудың өнімділігін негіздеу және оның дискурсының орындаушылық сипатын анықтау болжамдары келтірілген. Қазақтың дәстүрлі қоғамының стратификациялау үлгісінің ерекшелігі көп жағдайда жалпы қабылданған әлеуметтік-экономикалық реттеуден гөрі, қоғамның коммуникативтік компонентіне негізделуі керек. Басқаша айтқанда, қазақи дәстүрлі қоғамның әлеуметтік құрылымын құруға «классикалық» деп аталатын классикалық көзқарас оның осы теорияның инвариантты үлгісі бар екендігіне қатысты үлкен қателіктерге ие болады. Мақалада дәстүрлі қоғамның коммуникативті стратификациясының ерекшелігі және жыраудың дискурстық өзара іс-қимыл жүйесіндегі орны көрсетілген.

 Тірек сөздер: жырау, дискурс, дискурсталдау, орындаушылық дискурс, коммуникация, «коммуникативті идеал», жеке, стратификация, стратосфера, таксономия.

Abstract
 The phenomenon of zhyrau as an object of study is of interest to researchers from various scientific fields. The dynamics of the scientific paradigm entails changes and transformations of its methodological component, which opens up all the new aspects of the object of comprehension. This process works on the actualization of issues and problems that directly follow from the world outlook of the time and public interest. The article actualizes the research questions of the zhyrau phenomenon in the aspect of the epistemological coordinates of modern science, in particular, the correlation of the interdisciplinary approach. The substantiation of the productivity of using discourse analysis in the study of zhyrau creativity and the prospect of revealing the performative character of its discourse is given. The peculiarity of the stratification pattern of the Kazakh traditional society to a large extent has a basis to be built on the communicative component of sociality, rather than on the “generally accepted” social-economic regulation. In other words, the “classical” or so-called class approach to the construction of a social scheme of the Kazakh traditional society will have a large amount of errors in terms of its verifiability with an invariant model of this theory. The article reveals the peculiarity of the communicative stratification of traditional society and the place of zhyrau in the whole system of discourse interaction.

 Keywords: zhyrau, discourse, discourse analysis, performative discourse, communication, “communicative ideal”, individual, stratification, stratosphere, taxonomy.

Джумакова У. Р. Современное музыкознание: достижения и перспективы

Джумакова У. Р. Современное музыкознание: достижения и перспективы // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 12-19.

МРНТИ 18.41.07

У. Р. Джумакова

Казахский национальный университет искусств (Астана, Казахстан)

 СОВРЕМЕННОЕ МУЗЫКОЗНАНИЕ: ДОСТИЖЕНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ

 Аннотация
В статье обозначены важные по мнению автора для казахстанской музыкальной науки проблемы, связанные со значительными изменениями музыкознания последнего тридцатилетия и требующие пристального рассмотрения. Круг проблем, присущих современному казахстанскому музыковедению затрагивает такие вопросы как недостаточное понимание музыковедения как фундаментальной науки, сложившееся в советскую эпоху, ныне устаревшее понимание актуальности, размывание границ между музыкознанием и музыкальным образованием, снижение доли классических академических дисциплин в музыкальном образовании, отдаление этномузыкознания от общей музыкологии, малая изученность музыкального искусства других стран и континентов в казахстанском музыковедении, узкая специализация музыковедения и ограниченность музыкальных научных интересов, сфокусированных главным образом на произведении и композиторе, а также на народно-профессиональном творчестве, несмотря на тенденцию постепенного снижения роли этнографических экспедиций, «интерпретационный» характер этномузыковедения и небходимость осмысления перспектив его дальнейшего развития. Автор считает, что казахстанское музыковедение переживает кризис роста и предлагает выход из сложившейся ситуации посредством расширения пространства изучаемых явлений, открытость к взаимодействию и взаимовлиянию и дальнейшее развитии казахстанской музыкальной науки в единстве, неделимости этномузыкознания и академического музыковедения.

 Ключевые слова: музыковедение, этномузыковедение, композиторское творчество, традиционное искусство, методология музыковедения, аксиология, музыкальное образование.

Түйін
Мақалада автор Қазақстан музыка ғылымын, музыкатанудағы соңғы отызжылдықтағы біршама өзгерістерге ұшырағанына байланысты мұқият қарауды қажет ететін маңызды проблема деп көрсеткен. Мәселе ауқымы, қазіргі заманғы қазақ музыкатануына тән музыка ғылымын іргелі ғылым ретінде жеткілікті түсінбеу, кеңес дәуірінде қалыптасқан, өзектілігін жойған, музыкатану мен музыкалық білім арасындағы бұлыңғырлық, музыкалық білім берудегі классикалық академиялық пәндер үлесінің төмендеуі, жалпы музыкологиядан этномузыкатануды қашықтату, өзге елдердің музыка өнерінің қазақстан музыкатануында аз қаралғандығы, музыка ғылымының тар мамандандырылуы және музыкалық ғылыми қызығушылықтың шектеулері, басты назардың тек шығарма мен композиторға бағытталуы, сондай-ақ халықтық-кәсіби шығармашылығын, этнографиялық экспедициялар рөлінің біртіндеп төмендеу үрдісіне қарамастан, этномузыкатанудың түсіндірме сипаты мен оны одан әрі дамытудың болжамдарын түсіну қажет сияқты мәселелерді қозғайды. Автор Қазақстан музыкатануы өсу дағдарысын бастан кешіп жатқандығын және зерттеліп жатқан құбылыстарын кеңейте отырып, этномузыкатану мен академиялық музыкатанудың бөлінбеуіне өзара ықпалдасу мен өзара ықпалдасудың ашықтығы және қазақстандық музыкалық ғылымының бірлікте одан әрі дамуын қазіргі ахуалдан шығу деп санайды.

 Тірек сөздер: музыкатану, этномузыкатану, композиторлық шығармашылық, дәстүрлі өнер, музыкатану әдіснамасы, аксиология, музыкалық білім.

Abstract
The article identifies important issues for the Kazakh musical science connected with significant changes in the musicology of the last thirty years and requiring close examination. The range of problems inherent in contemporary Kazakh musicology touches upon such issues as the lack of understanding of musicology as a fundamental science that developed in the Soviet era, the now outdated understanding of the urgency, the blurring of boundaries between musicology and music education, the decline in the share of classical academic disciplines in music education, the transfer of ethnomusicology from general musicology, a poor study of the musical art of other countries and continents in the Kazakh musicology, narrow specialization of musicology and the limitations of musical scientific interests, focused mainly on the work and composer, as well as on folk and oral-professional creativity, despite the tendency of the gradual decline in the role of ethnographic expeditions, the “interpretational” nature of ethnomusicology and the need for understanding the prospects for its further development. The author believes that Kazakhstan musicology is experiencing a growth crisis and offers a way out of the situation by expanding the space of the phenomena being studied, openness to interaction and mutual influence and further development of Kazakhstan’s musical science in unity, the indivisibility of ethnomusicology and academic musicology.

 

Keywords: musicology, ethnomusicology, composer creativity, traditional art, methodology of musicology, axiology, music education.

Ананьева С. В. Музыка в её жизни и творчестве.к 80-летию С.А. Кузембай

Ананьева С. В. Музыка в её жизни и творчестве.к 80-летию С.А. Кузембай // Saryn art and science journal №3 (16) 2017. — с. 5-11.

МРНТИ 18.41.01

С. В. Ананьева

Институт литературы и искусства им.М.О.Ауэзова (Алматы, Казахстан)

 МУЗЫКА В ЕЁ ЖИЗНИ И ТВОРЧЕСТВЕ. К 80-летию С.А. КУЗЕМБАЙ

 Аннотация
В статье С. В. Ананьевой обобщается вклад выдающегося ученого-музыковеда, член-корреспондента НАН РК С. А. Кузембай в развитие современной музыковедческой науки Казахстана. В рамках программы «Культурное наследие», инициированной Президентом Республики Казахстан Н. А. Назарбаевым, под руководством С. А. Кузембай издана уникальная «Антология казахской музыки» в 8-ми книгах. Это своеобразный диалог с прошлым, духовный завет потомкам, открытие новых граней уникальной многовековой культуры казахского народа. С. А. Кузембай  ­ педагог, искусствовед, автор монографий «Казахская музыка: Национальная идея “Мәңгілік Ел”», «Национальные художественные традиции и их конвергентность в жанре казахской оперы», «Ұлттық музыкатану ғылымының өзекті мәселелері», многих коллективных монографий и учебников «Сольфеджио» и других. С. А. Кузембай уверена в том, что народные художественные традиции явились неиссякаемым родником в построении новой культуры европейской ориентации. Неустанный творческий поиск – доминанта характера С. А. Кузембай, человека творческого, богатого душевно, с разносторонними научными интересами. Возрождая сокровищницу национальной духовности казахского народа, пропагандируя лучшие образцы народного музыкального творчества и оперного искусства, С.А. Кузембай развивает в своих трудах идеи предшественников и демонстрирует всему миру богатство и своеобразие музыкальной культуры казахского народа.

 Ключевые слова: Сара Адильгереевна Кузембай, музыковед Казахстана, исследования по казахской музыке.

Түйін
С. В. Ананьеваның мақаласында танымал музыкатанушы ғалым, ҚР ҰҒА мүше-корреспонденті С. Ә. Күзембайдың Қазақстанның қазіргі музыкатану ғылымының дамуына қосқан үлесі қарастырылады. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың бастамасымен іске асырылған «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында С. Ә. Күзембайдың жетекшілігімен «Қазақ музыкасының антологиясы» 8 том болып жарық көрді. Бұл өткенге өзіндік диолог, болашақ ұрпаққа рухани өсиет болмақ әрі қазақ халқының ежелден келе жатқан мәдениетінің жаңа қырларының  ашылуына сеп болады. Педагог, өнертанушы, «Казахская музыка: Национальная идея “Мәңгілік Ел”», «Национальные художественные традиции и их конвергентность в жанре казахской оперы», «Ұлттық музыкатану ғылымының өзекті мәселелері» монографиялары мен көптеген ұжымдық монографиялардың және «Сольфеджио», т.б. оқулықтардың авторы еуропалық бағыттағы жаңа мәдениетті құру үшін халықтың көркем дәстүрлері сарқылмас қайнар бұлақ болатынын нық сеніммен айтады. Ғылыми қызығушылығы жан-жақты, рухани жан дүниесі бай шығармашылық адамы ретінде үздіксіз шығармашылық ізденісте болу – оның характерінің басым бөлігі болып табылады. Қазақ халқының руханиятының ұлттық қазынасын қайта жандандырып, халықтық музыкалық шығармалар мен опера өнерінің ең жақсы үлгілерін насихаттай отырып, С.Ә.Күзембай еңбектерінде өзіне дейінгілердің идеяларын дамытып, өз халқының музыкалық мәдениетінің өзіндік ерекшеліктері мен байлығын дүние жүзіне паш етуде.

 Тірек сөздер: Сара Адильгереевна Кузембай, Қазақстан музыкатанушысы, қазақ музыкасы бойынша зерттеу.

Abstract
The contribution of the outstanding scientist-musicologist, Corresponding Member of NAS of RK S.A. Kuzembay to the development of modern musicology of Kazakhstan is summarized. Within the framework of the “Cultural Heritage” program initiated by the President of the Republic of Kazakhstan N. Nazarbayev, under the guidance of S. Kuzembay a unique “Anthology of Kazakh Music” was published in 8 books. This is a kind of dialogue with the past, a spiritual testament to the descendants, the opening of new facets of the unique centuries-old culture of the Kazakh people. S. Kuzembay – teacher, art criticist, author of such monographs as “Kazakh Music: Mangіlіk El National Idea”, “National Art Traditions and Their Convergence in the Kazakh Opera”, “Actual Problems of National Musicology”, many collective monographs, and textbooks and others. S. Kuzembay is confident that folk artistic traditions have been an inexhaustible spring in the construction of a new culture of European orientation. A relentless creative search is the dominant character of S. Kuzembay, a creative person, rich in soul, with diverse scientific interests. Reviving the treasury of the national spirituality of the Kazakh people, propagandizing the best samples of folk music and opera art, S. Kuzembay develops the ideas of predecessors in her works and demonstrates to the whole world the richness and originality of the musical culture of Kazakh people.

Keywords: Sarah Kuzembay, musicologist of Kazakhstan, research on Kazakh music.

Демитерко Е. Применение методов музыкального анализа в экспериментальном театре (на примере спектакля «Медея. Материал» Р. Бегенова и С. Байтерекова)

Демитерко Е. Применение методов музыкального анализа в экспериментальном театре (на примере спектакля «Медея. Материал» Р. Бегенова и С. Байтерекова) // Saryn art and science journal. №2 (15) 2017. – с. 51-58.

МРНТИ 18.41.07

ЕДемитерко
Казахская национальная консерватория им. Курмангазы (Алматы, Казахстан)

ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДОВ МУЗЫКАЛЬНОГО АНАЛИЗА В ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ ТЕАТРЕ (на примере спектакля «Медея. Материал» Р. Бегенова и С. Байтерекова) 

Аннотация
Спектакль «Медея. Материал», премьера которого прошла в 2016 году, воплощается Р. Бегеновым и С. Байтерековым в духе постмодернистского экспериментализма. Мы предлагаем применить метод анализа музыкальной формы, наряду с семиотическим анализом, не только к музыкальному сопровождению спектакля, но также ко всем его аудиовизуальным планам. Выявлены следующие драматургические планы: тексты Х. Мюллера и О. Сулейменова; двигающиеся по сцене девушки-модели, заменяющие профессиональных актеров; музыка С. Байтерекова в исполнении ансамбля современной музыки «Игеру»; сцена-робот с электронными приборами, камерами и мониторами. Текстовый план соответствует музыкальной трёхчастной динамической форме с синтетической репризой. Музыка в целом разделена на два масштабных раздела: открытую процессуальную форму и кюй. Более мелкое деление сценического действа на эпизоды происходит в драматургических планах девушек-моделей и сцены-робота. Соединение аудиальных и визуальных планов обладает в целом чертами рондальности, которая сообразуется также с тембро-регистровым развитием домбрового кюя как формой второго плана. Каждый из драматургических планов может быть понят также как текст в семиотическом контексте. Намеренно избегая навязывания смыслов, Режиссёр Бегенов, напротив, их умножает.

Ключевые слова: постмодернистский театр, казахстанский театр, музыкальная семиотика, Рустем Бегенов, Санжар Байтереков, Медея материал.

Түйін
Р.Бегенов пен С.Бәйтерековтің 2016 жылы тұсаукесері қойылған «Медея. Материал» қойылымы постмодернистік экспериментализм рухында жүзеге асырылған. Біз семиотикалық талдаумен қатар музыкалық форманы талдау әдісін тек қойылымның музыкалық сүйемелдеуіне ғана емес, оның бүкіл аудиовизуалды жоспарына қолдануды ұсынамыз. Келесі драматургиялық жоспарлар көрініс тапты: Х. Мюллер мен О. Сүлейменов мәтіндері; кәсіби актерларды алмастырушы сахна бойынша қозғалатын модель қыздар; «Игеру» заманауи музыка ансамблінің орындауындағы С.Бәйтереков музыкасы; электрондық құралдарымен, камерамен, монитормен робот сахна. Текстік жоспары синтетикалық реприза мен үшбөлімді музыкалық динамикалық формасы сәйкес келеді. Музыка бүтіндей алғанда екі көлемді бөлімге бөлінген: ашық процессуалдық форма және күй. Эпизодтағы сахналық әрекеттің анағұрлым ұсақ бөлінісі модель қыздар мен робот сахнаның драматургиялық жоспарында жүзеге асады. Аудиолық және визуалдық жоспарлардың бірігуі бүтіндей алғанда рондальдық бейнені игеріп, домбыра күйінің регистрлық-тембрлық дамуымен екінші жоспардағы формасы ретінде ұғынылады. Драматургияялық жоспардан алынған әрқайсысын семиотикалық контекстегі мәтін ретінде түсінуге болады. Режиссёр Бегенов мағыналарды күштеп таңудан әдейі бас тарта отырып, оларды керісінше көбейте түседі.

Тірек сөздер: постмодернистік театр, қазақстандық театр, музыкалық таңба, Рүстем Бегенов, Санжар Бәйтереков, Медея материал.

Abstract
Premiered in 2016 “Medea. Material” play was staged by R. Begenov and S. Baiterekov in the spirit of postmodern experimentalism. We propose to apply the method of analyzing the musical form, along with semiotic analysis, not only to the musical accompaniment of the performance, but also to all of its audiovisual plans. The following dramatic plans have been revealed: the texts of H. Muller and O. Suleimenov; girls-models’ moving on stage, replacing professional actors; music by S. Bayterekov performed by the Eegeru ensemble of contemporary music; the robot-stage with electronic devices, cameras and monitors. The textual plan corresponds to a musical ternary dynamic form with a synthetic reprise. Music as a whole is divided into two large sections: an open processual form and a kuy. A finer division of scenic action into episodes occurs in the dramatic plans of model girls and the robot scene. The combination of audial and visual plans in general has features of rondality, which also corresponds to the timbre-register development of the dombra kuy as a form of the second plan. Each of the dramatic plans can also be understood as text in a semiotic context. Intentionally avoiding imposing meanings, R. Begenov, on the contrary, multiplies them.

Keywords: postmodern theater, Kazakh theater, musical semiotics, Rustem Begenov, Sanzhar Baiterekov, Medea material.

 

Копжанова Б. Орта Азия түркі тілдес халықтарының (қазақ, қырғыз, өзбек) ысқышты аспаптарының түрлері

Копжанова Б. Орта Азия түркі тілдес халықтарының (қазақ, қырғыз, өзбек) ысқышты аспаптарының түрлері // Saryn art and science journal. №2 (15) 2017. – с. 44-50.

МРНТИ 18.41.91

Б. Копжанова

Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық Консерваториясы (Алматы, Қазақстан)

 ОРТА АЗИЯ ТҮРКІ ТІЛДЕС ХАЛЫҚТАРЫНЫҢ (ҚАЗАҚ, ҚЫРҒЫЗ, ӨЗБЕК) ЫСҚЫШТЫ АСПАПТАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ

Түйін
Бұл мақалада Орта Азиядағы түркі тілдес халықтардың дәстүрлі және жетілдірілген ішекті аспаптарының нақты түрлері сипатталады: қыл қобыз, прима қобыз, кобуз, сато, гиджак, қыл қыйақ, сым қыйақ. Оларға салыстырмалы зерттеу жүргізіледі. Бұл халықтардың ысқышты аспаптарының бір-бірінен айырмашылығы дыбыс шығару әдісі, құрылымы, және де ұлттық ерекшелігінде жатыр. Аспаптардың әрқайсысы өз музыкалық мәдениетін ерекше етіп көрсетеді. Сонымен қатар мақалада көшпелі қазақтар мен қырғыздар, және жартылай отырықшы өзбек халықтырының жетілдірілген ысқышты аспаптарына сипаттама беріледі. Әр халық аспаптарының материалдарындағы, пішініндегі, қол қойылымдарындағы ұқсастығы мен айырмашылығы ажыратылады. Осыған орай Орталық Азиядағы түркі тілдес халықтардың музыкалық аспаптарын зерттеген зерттеушілердің (Б.Сарыбаев, Ф.Кароматов, В.Беляев, К.Верков, Г.Благодатов, Е.Язовитская т.б.). еңбектеріне сүйенеді. Мақаладағы салыстырмалы талдау заманауи мәдениет саласында жетілдірілген аспаптардың мәнін түсінуге мүмкіндік береді. Оларды болашақ зерттеу түркі тілдес халықтардың заманауи музыкасының маңызды міндеті болып табылады.

Тірек сөздер: Орталық Азиядағы ысқышты хордофондар, прима қобыз, сато, гиджак, сым қыйақ, кобуз.

Аннотация
В данной статье рассмотрены виды традиционных и усовершенственных смычковых инструментов тюркских народов Центральной Азии: Қыл қобыз, прима-кобыз, сато, гиджак, қыл қыйақ, сым кыйак, кобуз. Предпринимается попытка сравнительного изучения. Смычковые инструменты отличаются друг от друга национальными особенностями, строением и звуковым колоритом. Каждый из них представляет свою музыкальную культуру. Значительное внимание в этой статье уделяется усовершенствованным смычковым инструментам кочевых киргизов и казахов, а также полуоседлых узбеков. Выявляются сходство и различия струнных инструментов в формах, материале изготовления, а также их постановке. Автор опирается на труды по музыкальным инструментам тюркских народов Центральной Азии (Б.Сарыбаев, Ф. Кароматов, В. Беляев, К. Вертков, Г. Благодатов, Е.Язовитская и т.д). Сравнительное исследование позволяет понять значение усовершенствованных инструментов в современной культуре. Дальнейшее их изучение является важной задачей современной музыкальной тюркологии.

Ключевые слова: смычковые хордофоны Центральной Азии, прима-кобыз, сато, гиджак, сым кыяк, кобуз.

Abstract
In this article, we consider the types of traditional and reconstructed bowed instruments of the Turkic peoples of Central Asia: kyl kobyz, prima-kobyz, sato, gijak, kyl kyyak, sym kyyak, kobuz. An attempt of comparative study is made. The bowed string instruments differ from each other in national features, structure and sound color. Each of them represents their musical culture. Considerable attention is paid to reconstructed bowed instruments of nomadic Kirghiz and Kazakhs, as well as semi-settled Uzbeks. Similarities and differences of stringed instruments are revealed in the forms, material of manufacture, and also performing position. The author relies on works on musical instruments of the Turkic peoples of Central Asia (B. Sarybayev, F. Karomatov, V. Belyaev, K. Vertkov, G. Blagodatov, E. Yazovitskaya, etc.). Comparative research allows to understand the importance of reconstructed instruments in modern culture. Further study of them is an important task of modern musical Turkology.

Keywords: bowed chordophones of Central Asia, prima-kobyz, sato, gidzhak, syim kyyak, kobuz.

 

 

Абрамова К. Восточно-западный символизм в «Водных страстях по Матфею» Тан Дуна

Абрамова К. Восточно-западный символизм в «Водных страстях по Матфею» Тан Дуна // Saryn art and science journal. №2 (15) 2017. – с. 37-43.

МРНТИ 18.41.07

К. Абрамова

Казахская национальная консерватория им. Курмангазы (Алматы, Казахстан)

 ВОСТОЧНО-ЗАПАДНЫЙ СИМВОЛИЗМ В «ВОДНЫХ СТРАСТЯХ ПО МАТФЕЮ» ТАН ДУНА

 Аннотация
Статья посвящена методу музыкального претворения религиозной символики Запада и Востока в творчестве Тан Дуна на примере «Водных Страстей по Матфею». Музыка Тан Дуна своеобразно преломляет идеи трёх основных философских школ Китая – конфуцианства, даосизма и буддизма. В композиции в жанре пассионов «Водные страсти по Матфею» восточная философия органично соединяется с христианской. В анализе музыкальной формы и средств художественной выразительности этого произведения применена семиотическая концепция Ч. Пирса – В. Н. Холоповой. В «Страстях» выделены иконические знаки (эмоциональная выразительность художественных средств, моделирование психических процессов), знаки-индексы (использование воды в перкуссии, манера изображаемых персонажей – образ Сатаны у сопрано, образ Иисуса у баса), знаки-символы (тема крещения, тема чаши, тема предательства). Вода выступает символом возрождения. В экспонировании образов важную роль играют интонационная символичность и формульность. Символизм выступает как главный фактор, объединяющий образы западного христианства и музыку, основанную главным образом на восточных музыкально-культурных традициях (театр Цзинцзюй, горловое пение, скрипка эрху и др.). В этом отношении Тан Дун выступает как типичный представитель внеевропейского музыкального авангарда.

Ключевые слова: Тан Дун, азиатский музыкальный авангард, Водные страсти по Матфею, музыкальная семиотика, символизм в музыке.

Түйін
Мақала Тан Дун шығармашылығындағы «Матфейше құмарлық» мысалы арқылы Шығыс пен Батыстың діни символын музыкалық іске асыру әдісіне арналған. Тан Дун музыкасы өзіндік бейнесімен Қытайдың  конфуций, даосизм, буддизм сияқты үш негізгі философиялық мектебін басқаша түсіндіреді. «Матфейше құмарлық» пассион жанрының композициясында батыстық философия христиандық философиямен тығыз байланысады. Бұл шығарманың музыкалық формасы мен айқын көркемдік құралдарына талдау жасауда Ч.Пирс пен В.Н.Холопованың семиотикалық тұжырымдамасы қолданыс тапты. «Құмарлықта» икондық таңбалар (көркемдік құралдардың эмоцияналдық айқындылығы, психикалық үрдістерді модельдеу), индектік таңбалар (тықылдатуда суды қолдану, бейнеленген кейіпкерлердің мәнерлері – сопранодағы Шайтан бейнесі, бастағы Исус бейнесі), симфолдық таңбалар (шоқыну тақырыбы, тостаған тақырыбы, сатқындық тақырыбы) бөлінді. Су өркендеу символы ретінде көрініс табады. Бейнелерді экспонаттауда интонациялық символдық пен формулалық маңызды роль атқарады. Символизм батыстық музыкалық мәдени дәстүрдегі (Цзинцзюй театры, көмеймен ән салу, эрху скрипкасы және т.б.) басты бейненің негізін қалаған батыстық христиандық пен музыканы біріктіруші бейне ретінде басты факторға айналады. Осыған байланысты Тан Дун еуропалық емес музыкалық авангардтың типтік өкілі ретінде көрініс табады.

Тірек сөздер: Тан Дун, азиялық музыкалық авангард, Матфейше су құмарлық, музыкалық семиотика, музыкадағы символизм.

Abstract
The article is devoted to the method of musical realization of western and eastern religious symbols in the works of Tan Dun on the example of Water Passion after St. Matthew. The music of Tan Dun peculiarly refracts the ideas of China’s three main philosophical schools – Confucianism, Taoism and Buddhism. In the composition of “Water passions after St. Matthew” Eastern philosophy is organically combined with the Christian philosophy. In the analysis of the musical form and means of artistic expressiveness of this work the semiotic concept of Ch. Pierce – V. N. Kholopova was applied. Iconic signs (emotional expressiveness of artistic means, modeling of mental processes), index signs (the use of water in percussion, the manner of the depicted characters – the image of Satan in the soprano, the image of Jesus in bass), signs-symbols (the theme of baptism, the theme Bowl, the theme of betrayal) may be found in the music of Water Passion. Water is a symbol of rebirth. In the exposure of images an important role is played by intonation symbolism and formality. Symbolism acts as the main factor uniting the images of Western Christianity and music, based mainly on the oriental musical and cultural traditions (the Traditional Chinese opera, throat singing, erhu violin, etc.). In this respect, Tan Dun acts as a typical representative of the non-European musical avant-garde.

Keywords: Tan Dun, Asian musical avant-garde, Water Passion after St. Matthew, musical semiotics, symbolism in music.

Иванова М., Осипов В. Импровизация как один из факторов исполнительской свободы

Иванова М., Осипов В. Импровизация как один из факторов исполнительской свободы // Saryn art and science journal. №2 (15) 2017. – с. 30-35.

МРНТИ 18.41.51

М. Иванова, В. Осипов
Казахская национальная консерватория им. Курмангазы, РССМШИ им. К. Байсеитовой,(Алматы, Казахстан)

ИМПРОВИЗАЦИЯ КАК ОДИН ИЗ ФАКТОРОВ ИСПОЛНИТЕЛЬСКОЙ СВОБОДЫ

 Аннотация
В статье рассматривается роль импровизации при формировании исполнительской свободы. Являясь квинтэссенцией свободы, импровизационная деятельность альтернативна планируемой и подчас соперничает с ней в результативности ценностного смысла. Импровизацию в музыке можно определить, как искусство мыслить музыкальными образами и одновременно исполнять музыку, воплощая только что, в настоящий момент, рожденные образы. Характерным признаком импровизации является совпадение во времени моментов создания и воспроизведения творческого замысла. Мы предлагаем называть импровизацией такой вид художественной деятельности, при котором носителем художественного содержания является сам деятельностный процесс. В живом процессе творения музыки импровизация придаёт исполнению особую естественность и непрерывность движения, которую мы находим в джазе и в цыганском пении, в кюях и азербайджанских теснифах, у армянских дудукистов и многих выдающихся академических исполнителей. Импровизация может быть обнаружена не только в исполнительском творчестве, но и в педагогическом процессе. Исследование этого феномена позволит выявить роль бессознательных психологических процессов в деятельности музыканта и шире – в деятельности человека вообще.

Ключевые слова: музыкальная импровизация, творческий процесс, музыкальное исполнительство.

Түйін
Мақала орындаушылық еркіндікті қалыптастырудағы суырып салмалық көріністерді қарастырады.  Суырып салмалық қызмет еркіндіктің басты тірегі  (квинтэссенция) бола отырып, балама түрде жоспарланады және сол сәтінде мағыналық құндылықтың нәтижелігі үшін онымен бәсекелеседі. Музыкадағы суырып салмалықты музыкалық бейнені ойлау және музыканы қатар орындау, пайда болған бейнені сол сәтінде нақтылы түрде көрсету өнері ретінде анықтауға болады. Шығармашылық толғамды бір сәтте шығару  және орындау сәйкестігі суырып салмалықтың сипаттық белгілері болып табылады. Біз көркемдік қызметте көркемдік мазмұнды жеткізушінің өзі қызметтік үрдіс болып табылатын түрін суырыпсалмалық деп атауды ұсынамыз. Музыка тудырудың жанды үрдісінде біз джаздан және сыған әндерінен, күйлерден, әзербайжандық теснифтерден, армяндық дудукашылардан және көптеген көрнекті академиялық орындаушылардан табатын суырып салмалық орындауда қозғалысқа ерекше табиғилық пен сабақтастық береді. Суырып салмалық тек орындаушылық өнерде ғана емес, педагогикалық үрдісте де байқалуы мүмкін. Бұл құбылысты зерттеу музыкант қызметіндегі санадан тыс психологиялық процестер ролін, әрі кеңінен алғанда жалпы адам қызметін айқындауға мүмкіндік береді.

 Тірек сөздер: музыкалық суырып салмалық, шығармашылық үдеріс, музыкалық орындаушылық.

Abstract
The article examines the role of improvisation in the achieving of performing freedom. Being the quintessence of freedom, improvisational activity is alternative to the planned one and sometimes rivals it in the effectiveness of the value meaning. Improvisation in music can be defined as the art of thinking with musical images and simultaneously playing music, embodying just, at the moment, born images. A characteristic sign of improvisation is the coincidence in time of creation and reproduction of the creative idea. We propose to call improvisation a kind of artistic activity in which the carrier of artistic content is the activity process itself. In the live process of creating music, improvisation gives the performance a special naturalness and continuity of movement, which we find in jazz and in gypsy singing, in kyu and Azerbaijani tesnifs, from Armenian dudukists and many outstanding academic performers. Improvisation can be found not only in performing art, but also in the pedagogical process. The study of this phenomenon will reveal the role of unconscious psychological processes in the activity of a musician and, more broadly, in the activity of human in general.

Keywords: musical improvisation, creative process, musical performance.