Күзембай С. Қорқыт Атаның музыкалық мұрасы

Күзембай С. Қорқыт Атаның музыкалық мұрасы // Saryn art and science journal. №1 (14) 2017. – с. 6-12.

Скачать в формате pdf.

МРНТИ 18.41.91

С. Күзембай

M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) 

ҚОРҚЫТ АТАНЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ МҰРАСЫ 

Түйін
Зерттеу жұмысында аты аңызға айналған Қорқыт Атаның аспаптық музыкасының қалыптасуымен байланысты жалпытүркілік маңызы қарастырылады. Бұл контексте батыс-еуропа, орыс және қазақ қорқыттанушы ғалымдарының еңбектері талданады. Жұмыстың зерттеу нысаны ретінде қазақ қобыз музыкасының негізін қалаушы Қорқыттың музыкалық мұрасы алынды, оның күйлеріне тақырыптық, мазмұндық және сараптау негізінде талдау жасалынды. Сарын термині берілген жұмыстың негізін құрайды. Зерттеудің түйінді негізі жеке авторлардың және/немесе аймақтық мектептер көзқарасымен сипатталатын; Орталық Азияның кәсіби дәстүрінің анағұрлым көне формаларының бірі саналатын сарын ұғымы болып табылады. Сарынға варианттылық, тұрақтылық тән. Автор көптеген түркітілдес халықтардың (алтай, башқұрт, хакас т.б.) музыкасында фольклордың ежелгі түрінің халық жадында сақталған Қорқыт сарындарына тоқталады.

Тірек сөздер: Қорқыт, қобыз музыкасы, сарын, түркітілдес халықтардың музыкасы

Аннотация
В научном исследовании раскрывается общетюркская значимость легендарной личности Коркыт Ата, с которой связывается создание инструментальной музыки. В этом контексте отмечаются труды западно-европейских, русских и казахских коркытоведов. Непосредственным объектом в работе предстает музыкальное наследие Коркыта, основоположника казахской кобызовой музыки, производится общая характеристика его кюев, разрабатывается их тематическая, содержательная и аналитическая основа. Опорной точкой исследования становится понятие сарын – напев, характеризующий отдельного автора и/или региональную школу; одна из наиболее архаичных форм в устных профессиональных традициях Центральной Азии. Сарынам свойственны такие признаки, как формульность, вариантность, устойчивость. Автор более подробно останавливается на сарынах, атрибутируемых в памяти народа как сарыны Коркута, и выявляет аналоги этого древнего вида фольклора в музыке многих тюркоязычных народов (алтайцев, хакасов, башкир и т.п.).

Ключевые слова: Коркыт, кобызовая музыка, сарын, музыка тюркоязычных народов.

Abstract
The scientific study reveals the whole-Turkic significance of the legendary Qorqyt Ata personality, with whom the creation of instrumental music is associated. In this context, the works of Western European, Russian and Kazakh Qorqyt studies are noted. The musical heritage of Qorqyt – the founder of Kazakh kobyz music – is a direct object of this study; a general description of his kuys is produced, their thematic, substantive and analytical basis is developed. The reference point of the study is the concept of saryn – the tune that characterizes an individual author and/or a regional school; one of the most archaic forms in the oral professional traditions of Central Asia. Saryn has such peculiar features as formulary, variability, stability. The author dwells in more detail on the saryn, attributed in the people’s memory as Qorqut’s saryn, and reveals the analogues of this ancient type of folklore in the music of many Turkic-speaking peoples (Altai, Khakass, Bashkirs, etc.).

Keywords: Qorqyt, kobyz music, saryn, music of Turkic-speaking peoples.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

CAPTCHA image
*

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>