Архив метки: тетрахорд

Надирбеков Ж. Элементы трехголосной домбровой музыки

Надирбеков Ж. Элементы трехголосной домбровой музыки // Saryn art and science journal №1 (18) 2018. — с. 16-25.

МРНТИ 18.41.85.

Ж. Р. Надирбеков 1
1Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А.Мусина (Балхаш, Казакстан)

 ЭЛЕМЕНТЫ ТРЕХГОЛОСНОЙ ДОМБРОВОЙ МУЗЫКИ

 Аннотация
Автор статьи предлагает новый метод для анализа трехголосных домбровых кюев. По мнению автора, данный метод применим к кюям независимо от их локальной принадлежности, количества голосов, форм инструментов, количества струн и т.д. Трехчленная пространственная структура грифа является объективной данностью, которая позволяет не только создавать кюи, передавать «из уст в уста», но и помогает разобраться в структуре и форме произведения.
Четырехзонная структура грифа домбры, принятая ведущими казахстанскими кюеведами, является источником различных неразрешенных проблем. Это препятствует возможности сопоставлять произведения не только различных школ и стилей но и выявлению общих корней в инструментальной музыке близких по культуре, языку и традициям, народов.
В традиционном музыкальном обиходе употребление терминов опирается на названия частей шейки домбры (бас буын, орта буын и саға), что яляется объединяющим началом, которое своей древностью и бесспорностью роднит домбровые кюи всех регионов Казахстана. В настоящее время кюеведы сходятся во мнении, что зонный принцип музыкального мышления чужд для восточно-казахстанских кюйши. Поскольку разновидности домбр отличаются только количеством струн, то естественно предположить, что для двух и трехголосных кюев формообразующие элементы являются едиными. Данная статья посвящена обоснованию этого тезиса.

 Ключевые слова: парный строй, трехструнная домбра, бас буын, кюй, тетрахорд, токпе, шертпе.

 Ж. Р. Надирбеков 1
1 А. Мусин атындағы Балқаш гуманитарлық-техникалық колледжі (Балқаш, Қазақстан)

 ҮШДЫБЫСТЫ ДОМБЫРАНЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРІ

 Түйін
Мақаланың авторы үш дауысты домбыра күйлерін талдауда жаңа әдісті қолдануға ұсыныс жасап отыр. Әдіс күйдегі дауыс санына, ішек санына, домбыра санына, күйлердің жергілікті ерешеліктеріне қарамастан қолдануға лайықталған. Мойнының үш аймақтық (регистрлік) құрылымы күйлерді шығаруға, «ауыздан ауызға» жеткізуге ғана емес, күйлердің құрылымын түсінуге көмектеседі.
Барлық күйтанушылар мойындаған төрт аймақтық домбыра шешілмейтін мәселелерге себеп болып тұр. Түрлі шығармашылық мектептердің, стильдердің, сонымен қатар мәдениет, тіл және дәстүрлері ұқсас халықтардың аспаптық музыка шығармаларын салыстыру арқылы ортақ тамырын анықтау қиын болып отыр.
Күйтанушылардың ортақ пікірі бойынша, Шығыс Қазақстан күйшілеріне аймақтық ойлау тән емес екен. Күнделікті өмірде дәстүрлі музыка терминдері домбыра мойнының бөліктерінің атауларына (бас буын, орта буын, саға) негізделген, бұл, сөзсіз, терминдердің ежелділігімен, даусыздығымен Қазақстанның барлық өңірлерінің күйлеріне біріктіруші принципі болып табылады. Домбыралардың айырмашылықтары тек ішек сандарында болғандықтан, күйлер формасын қалыптастырушы элементтері бірдей деп болжау табиғи заңдылық. Бұл мақала осы тезисті негіздеуге арналған.

Тірек сөздер: қос бұрау, үш ішекті домбыра, бас буын, күй, тетрахорд, төкпе, шертпе.

 Zh. R. Nadirbekov 1
1 A.Musin Balkhash Humanitarian Technical College (Balkhash, Kazakhstan)

 THE ELEMENTS OF THE THREE-PART DOMBRA MUSIC

 Abstract
The author applies a new method to analyze three-voiced dombra kuys. The method is applicable to kuys regardless their local affiliation, the number of voices, the shapes of dombra, the number of strings, etc. The three-dimensional structure of the neck is an objective given, which allows not only to compose kuys, to pass “word of mouth”, but also helps to understand the structure of the piece and the form.
Four-zone structure of the neck of the dombra, adopted by the leading kuys-researchers, is the source of endless and unsolvable problems, which doesn’t make it impossible to compare works of different schools and styles, but also to identify common roots in the instrumental music of people of similar culture, language and traditions.
Researchers are agreeing that the principle of musical thinking which is alien to Eastern-Kazakh kuyshi. In traditional music the use the terms is based on names of parts of the neck of the dombra (bas buyn, orta buyn and saga), this is the unifying principle which its antiquity and legitimacy should relate dombra kuys from all regions of Kazakhstan. Since dombras are differ only in the number of strings, it is natural to assume, that for two and three-voice kuys forming elements are the same. This article is devoted to the substantiation of this thesis.

 Keywords: pair formation, three-stringed domra, bas buyn, kuy, tetrachord, tokpe, shertpe.

Надирбеков Ж. Базовый элемент звукоряда казахской домбры

Надирбеков Ж. Базовый элемент звукоряда казахской домбры // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №3 (12) 2016. – с.20-30.

УДК 781.7(574)

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина

 БАЗОВЫЙ ЭЛЕМЕНТ ЗВУКОРЯДА КАЗАХСКОЙ ДОМБРЫ

Аннотация:
Неравномерно темперированный традиционный звукоряд домбры представляет собой самостоятельную, оригинальную звуковую систему и является материальной основой теории домбровой музыки. Для понимания принципа формирования традиционного звукоряда домбры нужно выяснить что является строительным материалом звуковой системы. Автор выдвинул тезис о том, что структурной основой, из которой вырастают все звукоряды домбры, является тетрахорд.

Ключевые слова: тетрахорд, кашаган перне, слабозакрепленные перне, интервал, кюй.

Тірек сөздер: тетрахорд, қашаған перне, жылжымалы перне, ара қашықтық, күй.

Keywords: tetrachord, kashagan perne, loosely held perne, interval, kuy.

Түйін
Дәстүрлі  домбыраның жартылай хроматикалық перне орналасуы дербес жүйе және домбыралық музыка қағидасының материалдық негізі болып табылады. Мақалада автор дыбыс жүйесінің негіздік элементін анықтауға әрекет жасады. Автор домбыра регистрінің және тетрахорд аумақтарының теңдігін алға тарта отырып, дыбыс жүйенің бастапқы элементі тетрахорд деген тезисті ұсынады.

Abstract
Unequal tempered scale of traditional dombra is an original sound system and  the material basis of the theory of dombra music. The author has made an attempt to establish the basic structure of traditional dombra’s scale. Coincidence of registed zone’s boundaries and pure tetrachords allowed the author put forward the idea that the primary structural basis of the scale of the Kazakh dombra is a tetrachord.

Надирбеков Ж. Тетрахорд – базис теории домбровой музыки

Надирбеков Ж. Тетрахорд – базис теории домбровой музыки // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №2 (7) 2015. – с.19-30.

УДК 781.7(574):787.8

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина

ТЕТРАХОРД – БАЗИС ТЕОРИИ ДОМБРОВОЙ МУЗЫКИ

Резюме. Исследователи домбровой музыки не имеют единого мнения по многим теоретическим вопросам. В этой связи необходимо найти такое понимание, которое могло бы объединить элементы всех структурно обособленных составляющих домбровой теории, в одну логическую единицу. В статье, автор рассматривает тетрахорд как универсальный элемент, с помощью которого можно пролить свет на многие вопросы теории домбровой музыки.

Ключевые слова: тетрахорд, монодия, гармония, бас буын, орта буын.

Тірек сөздер: тетрахорд, монодия, гармония, бас буын, орта буын.

Keywords: tetrachord, monody, harmony, bas buyn, orta buyn.

Түйін

Домбыра музыкасын зерттеушілерінің арасында күй қағидасының кәптегенмәселелеріне байланысты біртұтас пікір қалыптаспаған. Соған орай күй қағидасының логикалық бүтіндігін қамтамасыз ететін және заңдылықтарын түсінуге жол ашатын тәсіл табу қажет. Автор мақалада тетрахордты домбыра күйлерінің кӛмегі арқылы біршама мәселелерді шеше алатын әмбебап элемент ретінде қарастырады.

Summary

The researchers of dombyra music do not have a single opinion on many theoretical questions. Therefore, it is necessary, to find out such understanding, that would unite the patterns of all structurally isolated constituents of dombyra theory, in a single logical unit. In the article, the author examines the tetrachord as universal element, by means of it is possible to throw the light on many questions of theory of dombyra music.