Архив метки: казахская музыка

Садықов С., Тоқжанов Т. Күй тілі

Садықов С., Тоқжанов Т. Күй тілі // Saryn art and science journal. №4 (17) 2017. – с. 38-42.

Скачать в формате pdf.

МРНТИ 18.41.85

 С. Садықов1, Т. Тоқжанов1
1Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы
Алматы, Қазақстан

 КҮЙ ТІЛІ

 Түйін
Мақалада күй құдіреті, оның әр ұлт рухындағы төл көрінісі, қазақтың халық аспаптары құрылысы, атаулары, маңыздылығы мен қасиеттері сипатталаған. Қазақтың күй өнері біздің заманымызға дейін-ақ өз алдына жанр болып қалыптасқанға ұқсайды. Бұған ежелгі замандардан бүгінгі күнге жеткен күйлеріміз куә дей отырып, Тымат Мерғалиевтің «Қазақ күйлерінің тарихы» еңбегінен дәлел келтіреді. Қазақтың күйлері орындалатын аспаптың жасалуының қарапайымдылығы мен күйінің құлаққа қонымды, қазақы үнге ғана тән қасиеттілігін айта келіп, оны бір сарынды дейтіндерді сынайды. Бір қарағанға барынша қарапайым көрінетін домбыраның ондаған түрлері мен аттарын (балдырған, қалақша, тамшы, алтай, ғұн, тұран, саз, абыз, адай т.б.) тізеді, әр өңірдің аз ғана ерекшеліктерін атамағанда, құлақ күйлері мен пернелердің атаулары жалпы жобасы бірдей аталады. Не бары екі шекті домбыраның құлақ күйі бірнеше түрге келтірілетінін, және сол келтірілген құлақ күйлерінде де ондаған күйлер шертілетінін. Мәселен, «Тел бұрау» – ол қазіргі музыка тілімен айтқанда унисон, «Шалыс бұрау» – секунда, «Қалыс бұрау» – терция, «Оң бұрау» – кварта, «Теріс бұрау» – квинта т.б. бұраулар да бар және осы аталған бұрауларда көптеген күйлер орындалғандығы. Ол күйлер бүгінгі күні сирек те болса орындалатыны. Дегенмен ноталары мен жазбалары сақталғандығы туралы айтады.

Тірек сөздер: күй тарихы, қазақ музыкасы, домбыраның түрлері, домбыраның бұраулары.

 

 С. Садыков1, Т. Токжанов1
1Казахская национальная консерватория имени Курмангазы
Алматы, Казахстан

ЯЗЫК КЮЯ

 Аннотация
В статье описывается сила воздействия кюя, его проявление в национальном сознании, конструкция казахских народных инструментов, их названия, значение и свойства. Искусство казахского кюя до нашего времени представляло собой особый жанр. Об этом свидетельствуют кюи, дошедшие до наших дней с древних времён, которые приводит Тымат Мергалиев в своём труде «История казахских кюев». Говоря о свойственной казахскому звуку сакральности, его мелодичности исследуется простота изготовления инструментов для исполнения казахских кюев и благозвучность их для слухового восприятия. Существуют десятки разновидностей и названий домбры (балдырган, калакша, тамшы, алтай, гун, туран, саз, абыз, адай и др.), с небольшими региональными отличиями в форме которых, строй и названия ладов практически идентичны. Строй двухструнной домбры, как и кюи, исполняемые в той или иной настройке, сводятся к нескольким видам. К примеру, существуют настройки «Тель бурау» – в современной терминологии унисон, «Шалыс бурау» – секунда, «Калыс бурау» – терция, «Он бурау» – кварта, «Терс бурау» – квинта и другие, и в этих настройках исполняются многие кюи. Сегодня эти кюи исполняются довольно редко. Однако их нотации и записи о них сохраняются.

Ключевые слова: история кюя, казахская музыка, виды домбры, настройка домбры.

S. Sadykov1, T. Tokzhanov1
1Kurmangazy Kazakh National Conservatory
Almaty, Kazakhstan

THE LANGUAGE OF KUY

 Abstract
The article describes the power of kuy impact, its manifestation in the national consciousness, the design of Kazakh folk instruments, their names, meaning and properties. The art of the Kazakh kuy was a special genre until now. This is evidenced by the kuys, which have survived to our days since ancient times, which Tymat Mergaliev cites in his work “The History of the Kazakh kuy”. Speaking about the inherent Kazakh sound of sacredness, its melodiousness, the simplicity of making instruments for the performance of Kazakh kuys and their euphony for auditory perception are explored. There are dozens of varieties and names of dombra (baldyrgan, kalaksha, tamshy, altai, gun, turan, saz, abyz, aday, etc.), with small regional differences in the form of which the order and names of frets are almost identical. The temperation of a two-stringed dombra, among the kuys performed in one or another tuning, is reduced to several types. For example, there are such tunings as “Tel Burau” – unison in modern terminology, “Shalys burau” – second, “Kalys burau” — third, “On burau” – fourth, “Teris burau” – fifth and others, and these tunings are used in many kuys. Today, these kuys are rarely performed. However, their notations and notes about them remain.

 Key words: history of kuy, Kazakh music, types of dombra, tuning of dombra.

Мусагулова Г. Концепция – основа казахстанской идентичности и единства

Мусагулова Г. Концепция – основа казахстанской идентичности и единства // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №1(10)2016. – с.39-43.

УДК 323.21+78.078(574)

Гульмира МУСАГУЛОВА

Институт литературы и искусства им. М. О.Ауэзова

КОНЦЕПЦИЯ – ОСНОВА КАЗАХСТАНСКОЙ ИДЕНТИЧНОСТИ И ЕДИНСТВА

Аннотация:

Статья посвящена Концепции по укреплению и развитию казахстанской идентичности и единства, принятой Указом Президента РК в 2015 году. В контексте реализации этой концепции рассматривается деятельность Ассамблеи народа Казахстана и Института литературы и искусства им.М.О.Ауэзова. Описаны основные мероприятия, нацеленные на укрепление общественного согласия, казахстанской идентичности и единства, формирование Нации единого будущего для успешного вхождения Казахстана в число 30-ти наиболее развитых государств мира.

Ключевые слова: идея «Мәңгілік ел», казахская музыка, Концепция по укреплению и развитию казахстанской идентичности и единства.

Тірек сөздер: «Мәңгілік ел» идеясы, қазақ музыкасы, Қазақстандық бірегейлік пен бірлікті нығайту және дамыту тұжырымдама.

Keywords: “Mangilik el” idea, Kazakh music, Concept for strengthening and development of the Kazakhstani identity and unity

Түйін

Бұл мақала Президенттің жарлығымен 2015 жылы қабылданған Қазақстандық бірегейлік пен бірлікті нығайту және дамыту тұжырымдамасын арналған. Осы тұжырымдаманың жүзеге асыру мәнмәтінінде Қазақстан халқы Ассамблеясының және М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының қызметі көрсетілген. Қоғамдық келісім, қазақстандық бірегейлік пен бірлікті, Қазақстанның әлемдегі аса дамыған 30 мемлекеттің қатарына сәтті қосылуына қол жеткізу үшін біртұтас болашақ ұлтының қалыптасуы нығайтуға бағытталған негізгі іс-шаралар түсіндірген.

Summary

The article is devoted to the Concept for strengthening and development of the Kazakhstani identity and unity, adopted by Presidential Decree in 2015. In the context of the implementation of this concept activities of the Assembly of People of Kazakhstan and M. Auezov Institute of Literature and Art are considered. The basic activities aimed at strengthening the social consensus, the Kazakhstani identity and unity, building nation of united future for the successful entry of Kazakhstan into the 30 most developed countries of the world.

Мусагулова Г. Концепция – основа казахстанской идентичности и единства