Архив метки: Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Надирбеков Ж. «Домбыра Софт» – инструмент освоения теории домбровой музыки

Надирбеков Ж. «Домбыра Софт» – инструмент освоения теории домбровой музыки // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №4 (13) 2016. – с.24-34.

МРНТИ 18.41.91
УДК 781.7(574):004.4’277.4

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина, г. Балхаш, Казахстан

 «ДОМБЫРА СОФТ» – ИНСТРУМЕНТ ОСВОЕНИЯ ТЕОРИИ ДОМБРОВОЙ МУЗЫКИ

 Аннотация
В статье автор предлагает ознакомиться с разработанной им второй версией «Домбыра софт». Концепцией компьютерной программы является теория традиционной домбровой музыки. Разработчик программы надеется, что программа будет электронным учебником и помощником не только для любителей домбровой музыки, преподавателей ДМШ, руководителей домбровых кружков, но и для преподавателей этносольфеджио, кюеведов.

 Ключевые слова: домбыра софт, обучение домбре, ПАИК, 4 перне, киши сага, улькен сага.

Түйін
Мақалада автор қайта өңделген «Домбыра Софт» атты компьютерлік бағдарламаның екінші нұсқасымен танысуды ұсынады. Софт тұжырымы дәстүрлі домбыралық музыка теориясы болып табылады. Бағдарлама жасаушылар бағдарламаның тек домбыра музыкасын жақсы көрушілерге ғана емес, сонымен қатар балалар музыкалық мектебі оқытушыларына, домбыра үйірмелерінің жетекшілеріне, сонымен қатар этносольфеджио оқытушыларына, күй зерттеушілеріне арналған  электронды оқулық әрі көмекші бола алатындығына үміт артады.

 Тірек сөздер: домбыра софт, домбыра оқыту, ПАИК, 4 перне, кіші саға, үлкен саға.

Abstract
The author offers to familiarize with the second version of “Dombyra soft” computer program that he developed. The concept of the program is the theory of traditional dombra music. Developer of the program hopes that it will be an electronic textbook and an assistant not only for dombra music lovers, music school teachers, leaders of dombra sections, but also for teachers of ethnosolfejjio and kuy researchers.

Keywords: dombyra soft, dombyra training, PAIC, 4 Perne, kishi saga, Ulken saga.

 

Надирбеков Ж. Базовый элемент звукоряда казахской домбры

Надирбеков Ж. Базовый элемент звукоряда казахской домбры // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №3 (12) 2016. – с.20-30.

УДК 781.7(574)

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина

 БАЗОВЫЙ ЭЛЕМЕНТ ЗВУКОРЯДА КАЗАХСКОЙ ДОМБРЫ

Аннотация:
Неравномерно темперированный традиционный звукоряд домбры представляет собой самостоятельную, оригинальную звуковую систему и является материальной основой теории домбровой музыки. Для понимания принципа формирования традиционного звукоряда домбры нужно выяснить что является строительным материалом звуковой системы. Автор выдвинул тезис о том, что структурной основой, из которой вырастают все звукоряды домбры, является тетрахорд.

Ключевые слова: тетрахорд, кашаган перне, слабозакрепленные перне, интервал, кюй.

Тірек сөздер: тетрахорд, қашаған перне, жылжымалы перне, ара қашықтық, күй.

Keywords: tetrachord, kashagan perne, loosely held perne, interval, kuy.

Түйін
Дәстүрлі  домбыраның жартылай хроматикалық перне орналасуы дербес жүйе және домбыралық музыка қағидасының материалдық негізі болып табылады. Мақалада автор дыбыс жүйесінің негіздік элементін анықтауға әрекет жасады. Автор домбыра регистрінің және тетрахорд аумақтарының теңдігін алға тарта отырып, дыбыс жүйенің бастапқы элементі тетрахорд деген тезисті ұсынады.

Abstract
Unequal tempered scale of traditional dombra is an original sound system and  the material basis of the theory of dombra music. The author has made an attempt to establish the basic structure of traditional dombra’s scale. Coincidence of registed zone’s boundaries and pure tetrachords allowed the author put forward the idea that the primary structural basis of the scale of the Kazakh dombra is a tetrachord.

Надирбеков Ж. Визуальное мышление в установлении границ регистровых зон казахской домбры

Надирбеков Ж. Визуальное мышление в установлении границ регистровых зон казахской домбры // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №2 (11) 2016. – с.18-27.

УДК 781.7(574):787.8

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина

 ВИЗУАЛЬНОЕ МЫШЛЕНИЕ В УСТАНОВЛЕНИИ ГРАНИЦ РЕГИСТРОВЫХ ЗОН КАЗАХСКОЙ ДОМБРЫ

 Аннотация:

Композиционные термины кюя, в условиях устной школы, позволяли начинающему домбристу без особых усилий освоить логику формостроительства, теорию домбровой музыки. Но так было. В настоящее время теория для маститых кюеведов и домбристов оказалась «крепким орешком». В работах кюеведов наибольшее расхождение наблюдается в определении количества составляющих кюй элементов (регистровых зон). Автор предпринял попытку установить границы регистровых зон и их количество.

Ключевые слова: домбровый кюй, регистровая зона, элементы кюя, гриф домбры, 4 перне.

Тірек сөздер: домбыраға арналған күй, регистрлiк аймақ, күй элементтерi, домбыра мойны, 4 перне.

Keywords: dombyra kuy, register zone, kuy’s elements, neck of dombra, 4 perne.

Түйін

Ауызша мектепте күйдің композициялық терминдері оқушыға форма қисынын, күй қағидасын мехнатсыз меңгеріп кетуге ыңғайлы етеді. Бірақ осылай болды. Осы уақытта күй қағидасы көрнекті күйтанушылар мен домбырашылар үшін түйіні шешілмейтін мәселеге айналды. Мақалада күйшілердің анағұрлым көп шығарған күйлерінің құрамдық элементтерінің санын (регистрлік аймақтарын) айқындауға әрекет жасалады. Автор регистрлік аймақтар олардың санына шек қоюға талпыныс жасауға ұмтылады.

Abstract

Compositional terms of kuy in the conditions of oral education allow the students to master the principle of form-building and the theory of dombra music without any effort. Currently, the theory turned out to be a “tough nut to crack” even for experienced scolars and dombra players. The biggest variance could be found in defining the number of kuy elements (register zones). In the article an attempt is made to set the actual number of dombra’s register zones.

Надирбеков Ж. Дискретность домбрового двухголосия

Надирбеков Ж. Дискретность домбрового двухголосия // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №1(10)2016. – с.44-52.

УДК 781.7(574):787.8

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарно-технический колледж им. А. Мусина

ДИСКРЕТНОСТЬ ДОМБРОВОГО ДВУХГОЛОСИЯ

Аннотация:

Вопросу домбрового двухголосия посвятили свои работы все ведущие кюеведы, тем не менее этот вопрос еще не снят с обсуждения. Исследователи сходятся во мнении, что голоса двух струн функционально неделимы. Но в то же время отмечают, что высокая струна является мелодической, а низкая струна сопровождает мелодию «мигрирующим» бурдоном. То есть струны являются носителями двух групп тонов, выполняющих в звуковом составе кюев определенные функции. Поскольку определение высокой струны как «мелодическая» говорит сама за себя, то автор считает необходимым установить функции тонов «аккомпанирующей» струны.

Ключевые слова: дискретность, гармония, бас буын, орта буын, ПАИК.

Тірек сөздер: дискреттік, гармония, бас буын, орта буын, ПАИК.

Keywords: discreteness, harmony, bas buyn, orta buyn. PAIK.

Түйін

Барлық күйтанушылар төкпе күйдің қос дауыс мәселесіне өз зерттеулерін арнады. Зерттеушілер ішектер дыбыстарды функционалдық жағынан екіге бөліп қарауға дұрыс емес деген пікірді ұстанады. Бірақ жіңішке дыбысты «әуез» ішегі, ал жуан ішекті «сүйемелдеуші» деп жіктейді. Соған орай мақалада автор жуан ішек дыбыстарының функционалдық маңызын анықтауға тырысады.

Abstract

All the leading kuy-researchers dedicated their works to the question of dombra’s two-voice texture, however this issue has not yet been withdrawn. Researchers agree that the voices of the two strings are functionally indivisible. But at the same time they point out that the high string is a melody, and the low string accompanies the melody with the help of “migratory” bourdon. That is, the strings are carrying the two groups of tones, performing certain functions in the sound composition of kuys. As the definition of high strings as “melodic” speaks for itself, the author considers that it is necessary to set the tone function of “accompanying” string.

Надирбеков Ж. Тетрахорд – базис теории домбровой музыки

Надирбеков Ж. Тетрахорд – базис теории домбровой музыки // Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы хабаршысы – Вестник Казахской национальной консерватории имени Курмангазы. №2 (7) 2015. – с.19-30.

УДК 781.7(574):787.8

Жаксылык НАДИРБЕКОВ

Балхашский гуманитарнотехнический колледж им. А. Мусина

ТЕТРАХОРД – БАЗИС ТЕОРИИ ДОМБРОВОЙ МУЗЫКИ

Резюме. Исследователи домбровой музыки не имеют единого мнения по многим теоретическим вопросам. В этой связи необходимо найти такое понимание, которое могло бы объединить элементы всех структурно обособленных составляющих домбровой теории, в одну логическую единицу. В статье, автор рассматривает тетрахорд как универсальный элемент, с помощью которого можно пролить свет на многие вопросы теории домбровой музыки.

Ключевые слова: тетрахорд, монодия, гармония, бас буын, орта буын.

Тірек сөздер: тетрахорд, монодия, гармония, бас буын, орта буын.

Keywords: tetrachord, monody, harmony, bas buyn, orta buyn.

Түйін

Домбыра музыкасын зерттеушілерінің арасында күй қағидасының кәптегенмәселелеріне байланысты біртұтас пікір қалыптаспаған. Соған орай күй қағидасының логикалық бүтіндігін қамтамасыз ететін және заңдылықтарын түсінуге жол ашатын тәсіл табу қажет. Автор мақалада тетрахордты домбыра күйлерінің кӛмегі арқылы біршама мәселелерді шеше алатын әмбебап элемент ретінде қарастырады.

Summary

The researchers of dombyra music do not have a single opinion on many theoretical questions. Therefore, it is necessary, to find out such understanding, that would unite the patterns of all structurally isolated constituents of dombyra theory, in a single logical unit. In the article, the author examines the tetrachord as universal element, by means of it is possible to throw the light on many questions of theory of dombyra music.